...
...
...
Frisgroen

Petrichor

Door Ingeborg Swart op zaterdag 8 september 2018 11:05
  • ignore touch

    © Pixabay

mail pinterest

Hebben jullie het ook gemerkt? Waar gesprekken de afgelopen maanden steeds gingen over de nare, voortslepende droogte, hebben we het de afgelopen weken weer vrolijk over...

... die vervelende regen, de kou en de algemene verslechtering van het weer. Zoals het echte Nederlanders betaamt, niet?

Ik moet heel eerlijk bekennen dat ik het eigenlijk wel fijn vind, dit herfstige weer. Het is fris genoeg om weer van alles te kunnen doen, de natuur leeft op, en tussen de buien door laat het zonnetje zich vaak prachtig zien. En dan de geur!

Misschien is het deels te wijten aan alle regenachtige vakanties in Groot-Brittannië en Scandinavië in mijn jeugd, maar de geur tijdens en vlak na een regenbui is voor mij een van de lekkerste die er bestaat. En die liefde is, gelukkig voor mij als bioloog, nog wetenschappelijk te verklaren ook. Om te beginnen heeft de geur van regen een naam: petrichor. Dat is afgeleid uit twee Oudgriekse woorden, die voor ‘rots’ (petra) en ‘bloed van de goden’ (ichor). Je kunt je daar wel voorstellingen bij maken, hoe die twee dingen aan deze specifieke geur gelinkt werden. De term zelf komt overigens niet uit het oude Griekenland, maar is pas halverwege de twintigste eeuw in gebruik genomen. Twee wetenschappers ontdekten toen namelijk hoe dit aroma werkt. Zij vonden uit dat bepaalde planten tijdens droge periodes een specifieke olie aanmaken, die vervolgens wordt opgenomen door stenen en de grond. Wanneer het regent, komt die olie vrij in de lucht. Daarbij zit nog een ander goedje dat ook bijdraagt aan de belevenis, het stofje geosmine, gemaakt door bepaalde bacteriën in de grond. Ook dit stofje komt vrij wanneer de bodem nat wordt.

Leuk om te weten misschien, geosmine is ook wat je ruikt wanneer een boer zijn akker net heeft omgeploegd, en zorgt voor de aard-achtige smaak die soms aan water of wijn zit. Omdat het stofje afgebroken wordt in zure omstandigheden, wordt bij het koken vaak azijn, of een ander andere zuur bestanddeel, gebruikt om de aardachtige smaak weg te nemen.

Dat we petrichor kunnen ruiken, en het meestal ook lekker vinden, komt waarschijnlijk doordat we vroeger erg afhankelijk waren van regen. Nu nog steeds natuurlijk, maar op een andere manier. Vroeger was het van vitaal belang om op tijd regen te zien (of ruiken) aankomen. Onze neus is daardoor zo ontwikkeld dat hij extreem gevoelig is voor de bestanddelen van petrichor, en een bui even verderop dus al kan ruiken.

Ik vind het niet erg, heerlijk die geur! Ook al heb je het inmiddels alweer koud, of ben je meer fan van de zomer, probeer de komende tijd eens extra diep in te ademen na een regenbui en stil te staan bij wat je waarneemt. Misschien is het toch niet zo erg, die regen? 

Quiz

Behalve petrichor zijn er nog meer specifieke 'natuurgeurtjes'. Weet jij het juiste antwoord op de vragen? 
 
1. De geur van de zee wordt voor een groot deel bepaald door het stofje dimethylsulfide. Wanneer ontstaat dit spul ook?  
a. Bij het koken van kool
b. Bij het bakken van vis
c. Bij het stomen van zeewier
 
2. Gemaaid gras ruikt heerlijk. Toch heeft de geur een minder leuke oorsprong, wat is dat? 
a. Je ruikt het stofje dat de “wonden” van het gras moet dichten
b. Je ruikt de per ongeluk vermaalde insecten
c. Je ruikt een alarmsignaal dat het gras uitzendt naar buurplanten
 
3. De geur van dennen hoort zonder twijfel bij de herfst en winter. De stoffen die het aroma veroorzaken vormen een grote groep, waarvan een specifiek stofje als huishoudproduct wordt gebruikt. Wat is dat?
a. Honing
b. Terpentijn
c. Schoenpoets
 
4. Ook al kom je hem hier in het wild niet tegen, de geur van gember is in het aankomend jaargetijde overal te ruiken. Welke effect hebben de bestanddelen van die geur op het menselijk lichaam? 
a. Ze werken als testosteron en maken agressiever
b. Ze werken als sterke kalmeringsmiddelen
c. Ze werken als feromonen en zorgen voor een verliefd gevoel
 
Antwoorden: 1a; 2c; 3b; 4c

LAAT EEN BERICHT ACHTER

U moet zijn ingelogd om een bericht te kunnen plaatsen. Log in of registreer je om een reactie te kunnen plaatsen.