Plaat voor je kop

Plaat voor je kop 148: Glen Campbell

Door Wouter Bessels op donderdag 10 augustus 2017 18:00
  • ignore touch

    Glen Campbell. © Universal Music

  • ignore touch

    Glen Campbell. © Universal Music

  • ignore touch

    Glen Campbell. © Universal Music

mail pinterest

Als er in de ontwikkeling van Amerikaanse popmuziek van de laatste 60 jaar één sleutelfiguur heeft bestaan, dan komt die titel de deze week overleden Glen Campbell volledig toe. Songschrijver Jimmy Webb noemt hem ‘The American Beatle’.

De Amerikaanse Beatle verloor dinsdag de ‘battle’ tegen Alzheimer. De ziekte waaraan Campbell sinds een paar jaar leed. Het begin van diens lijdensweg werd treffend in beeld gebracht in de docu ‘Het geheugen van Glen Campbell’, daags na zijn dood nog herhaald door Het Uur van de Wolf.

We zien een rasperformer die steeds meer moeite heeft om aan het beeld te voldoen dat heel Amerika en omstreken jarenlang van hem had: de good looking American boy die met zijn loepzuivere en elastieke stem standards als ‘Gentle on my mind’, ‘Rhinestone cowboy’, ‘Galveston’, ’Southern nights’ en natuurlijk de klassiekers uit de koker van Jimmy Webb. ‘Wichita lineman’, ‘MacArthur Park’, ‘By the time I get to Phoenix’.

Zijn stem is zijn handelsmerk, maar vlak ook zijn gitaarspel niet uit. Zeer virtuoos en overgoten met - gezien zijn roots in Arkansas - een flinke dosis blues en soul. Hoe verder je duikt in het solowerk van Campbell (eind jaren zestig), hoe meer die kwaliteiten bewezen worden. En natuurlijk zijn talloze bijdragen als sessiemuzikant. 'Daydream believer' van The Monkees, 'Viva Las Vegas' van Elvis Presley en 'You've lost that lovin' feeling' van The Righteous Brothers. Zelfs Sinatra's 'Strangers in the night'. Stuk voor stuk klassiekers waarin je zijn gitaarspel hoort.

Sessiemuzikant

Vooral die vertolkingen van Webb-songs laten de klasse van Campbell zien en horen en waarin hij het imago van countryster van zich afschudt. Hij heeft veel meer in zijn mars. In feite is Campbell een sessiemuzikant die vanaf 1964 in Amerikaanse tv shows verschijnt en zo een eigen imago krijgt aangemeten. In wezen blijft hij het liefst op de achtergrond: zo zingt hij (zonder vermeld te worden) op ‘My world fell down’ van Sagittarius, speelt hij als bassist in de band van Ricky Nelson en vragen de Beach Boys hem eind 1964 om Brian Wilson tijdens een tournee te vervangen.

Campbell speelt dan bas en maakt ook onderdeel uit van de kenmerkende samenzang van de groep. Tegelijkertijd schrijft Beach Boy-voorman Brian Wilson samen met Russ Titelman ‘Guess I’m dumb’ voor hem. Een drie minuten durend waar poppareltje, inclusief strijkers, blazers en krachtige achtergrondzang. Mijlenweg verwijderd van alles wat country heet. Alsof Burt Bacharach er de hand in heeft gehad.

'Pet Sounds'

De samenwerking met de Beach Boys krijgt in de loop van 1965 een vervolg. Als kortstondig lid van The Wrecking Crew - de legendarische groep van sessiemusici uit Los Angeles - speelt hij gitaar op een aantal tracks op het klassieke popalbum ‘Pet Sounds’. Campbell hoor je op ‘I know there’s an answer’, ‘Don't talk (Put your head on my shoulder)’ en ‘I just wasn’t made for these times’, maar ook op ‘Caroline, no’, de afsluiter van de plaat die zelfs als Brian Wilson-solotrack op single verschijnt.

Het kost flink wat moeite om meer te weten te komen over de rol van Campbell tijdens de opnames van ‘Pet Sounds’: in biografieën of boeken over de band en specifiek het album of documentaires (op 'Endless Harmony' na) wordt amper over zijn rol gerept. Campbell ontbreekt zelfs in het deel over de opnames in het boekje van ‘The Pet Sounds Sessions’ (1997). Tja, de legende overstijgt de eventuele obligate terugblik. Of had die absentie te maken met de periode, midden jaren negentig, waarin het met Campbell niet al te best ging? Een roerig privéleven met veel alcohol en zelfs gevangenisstraffen als gevolg van rijden onder invloed.

Foo Fighters

Dankzij een box op het budgetlabel Emidisc van EMI maakte ik op jonge leeftijd kennis met Campbell via zijn album ‘By the time I get to Phoenix’. Tot op heden reken ik dat tot zijn beste werk. Een evenwichtige plaat, waarop materiaal van o.a. Webb en Paul Simon wordt gegoten in prachtige arrangementen (van o.a. Leon Russell) en waarop leden van de Wrecking Crew niet slechts een dienende rol spelen. Campbell wordt niet begeleid, hij vormt met mensen als Jim Gordon, Joe Osborn en gitarist James Burton (die in die periode ook speelde in de band van Elvis) een solide eenheid. Hij is één van hen en vice versa. Prachtig album!

Jaren later kwam ik in Amerika en zag ik bij ‘new releases’ bij een filiaal van Walmart in Tucson ineens ‘Meet Glen Campbell’ staan. Een plaat waarop hij Tom Petty, Foo Fighters, U2, Lou Reed en zelfs John Lennon covert. Van laatstgenoemde neemt hij ‘Grow old with me’ op, één van de laatste songs die de ex-Beatle opnam, slechts een paar weken voor zijn dood. In de versie van Campbell klinkt het bijna zo intens als ‘My way’ van Herman Brood of ‘Hurt’ van Johnny Cash. Hoe een cover enorm aan diepgang kan winnen als die door een artiest in zijn nadagen wordt vertolkt.

Muzikale testament

‘Meet Glen Campbell’ behoort tot zijn laatste artistiek waardige wapenfeiten. Gedurende 2011 en 2012 maakt hij een afscheidstour als blijkt dat hij aan Alzheimer lijdt. Hij is inmiddels de 81 jaar gepasseerd als afgelopen juni ‘Adiós’ uitkomt. De plaat neemt hij al in Nashville op na zijn afscheidstournee, maar de opnames - zijn allerlaatste - blijven nog even op de plank liggen. Het blijkt zijn muzikale testament. Inclusief vier nummers van zijn compadre Jimmy Webb. Een waardig afscheid van een invloedrijk mens.
De erfenis en de geest van Glen Campbell blijft ongetwijfeld nog jarenlang van grote invloed op de Amerikaanse populaire muziek.

GLEN CAMPBELL - discografie (selectief)
Glen Campbell bracht ruim zeventig albums op. Dit zijn de meest essentiële, inclusief compilaties:

Gentle on My Mind (1967)
A New Place in the Sun (1968)
By the Time I Get to Phoenix (1968)
Country Soul (1968)
Hey Little One (1968)
Wichita Lineman (1968)
Galveston (1969)
Try a Little Kindness (1970)
The Glen Campbell Goodtime Album (1970)
The Last Time I Saw Her (1971)
Anne Murray / Glen Campbell (1972)
Glen Travis Campbell (1972)
Rhinestone Cowboy (1975)
Bloodline (1976)
Southern Nights (1977)
The Glen Campbell Collection (1962-1989): Gentle on My Mind (1997)
The Capitol Years 65/77 (1998)
20 Greatest Hits (2000)
Rhinestone Cowboy: The Best of Glen Campbell (2003)
Meet Glen Campbell (2008)
Ghost on the Canvas (2011)
See You There (2013)
Adios (2017)